Tot ongeveer honderd liter en bij een rustige bezetting werkt een binnenfilter in de praktijk vaak prima: hij is compact, snel geplaatst en voldoende voor de meeste beginnersbakken. Bij meer liters, veel vissen of een dicht beplante bak geeft een buitenfilter meer filtervolume, minder zichtbare techniek in de bak en vaak rustiger onderhoud, maar dan moet je wel rekening houden met slangen, een kastje of ruimte naast of onder de bak, en een hogere aanschafprijs. Zie de grens van honderd liter als richtlijn en niet als harde regel: de bezetting en de hoeveelheid planten wegen minstens zo zwaar mee als het aantal liters.
Binnenfilter of buitenfilter: de verschillen op een rij
Voordat je een keuze maakt, is het handig om de twee types naast elkaar te zetten. Een binnenfilter hangt of staat in de bak zelf, een buitenfilter staat als apart kastje naast of onder het aquarium en is verbonden met slangen. Voor een uitgebreide uitleg over de werking en aansluiting van externe filters kun je de gids over externe aquariumfilters raadplegen, deze pagina richt zich vooral op de keuze zelf.
| Kenmerk | Binnenfilter | Buitenfilter |
|---|---|---|
| Filtervolume | Beperkt, past bij kleinere bakken | Ruimer, geschikt voor grotere bakken en zwaardere bezetting |
| Zichtbaarheid in de bak | Zichtbaar aanwezig in het aquarium | Grotendeels uit het zicht, alleen in- en uitlaat zichtbaar |
| Plaatsing en ruimte | Neemt geen extra ruimte naast de bak in | Vraagt ruimte naast of onder de bak voor het kastje |
| Onderhoud | Vaak vaker schoonmaken vanwege kleiner volume | Minder frequent, maar iets omslachtiger door slangen en koppelingen |
| Geluid | Kan zoemen door de pomp in het water | Meestal rustiger, mits goed geplaatst en ontlucht |
| Risico bij lekkage | Blijft binnen de bak | Slangen en koppelingen kunnen lekken buiten de bak |
| Geschiktheid voor garnalen | Geschikt met een fijne inlaatbescherming | Geschikt met een fijne inlaatbescherming |
Bak tot ongeveer 100 liter
Voor een aquarium tot ongeveer honderd liter met een gemiddelde bezetting is een binnenfilter meestal voldoende. Hij is snel te plaatsen, vraagt geen extra ruimte naast de bak en is voor beginners overzichtelijk in onderhoud. Let bij aanschaf op het opgegeven wattage en het maximale aquariumvolume waarvoor de filter is bedoeld, en kies liever een maat die ruim genoeg is dan precies op de grens.
Bak van 150 liter of meer
Bij een bak van 150 liter of meer, bij een dichte bezetting of bij een sterk beplante bak loont een buitenfilter. Je hebt meer filtervolume beschikbaar, kunt meerdere soorten filtermateriaal kwijt en het filter staat niet zichtbaar in de bak. Daar staat tegenover dat je ruimte nodig hebt voor het kastje en dat je de slangen netjes moet wegwerken.
Doorstroming in de praktijk
Op de verpakking staat vaak een aantal liters per uur, maar dat is een brutowaarde: gemeten zonder filtermateriaal en zonder opvoerhoogte. Zodra je sponzen, ringen of watten in het filter plaatst en het water omhoog moet naar de uitlaat, zakt de werkelijke doorstroming. Kies daarom niet op de nominale waarde alleen, en neem bij twijfel een maat die ruimer is dan strikt nodig lijkt. Voor de pomp die het water rondpompt en de aansluiting op je filter is de gids over het kiezen van een aquariumpomp een nuttige aanvulling.
Filtermateriaal: volgorde en vervangen
Binnen zowel een binnenfilter als een buitenfilter geldt dezelfde opbouw: grof filtermateriaal vooraan in de stroomrichting om grof vuil op te vangen, fijner materiaal daarna, en het biologische filtermateriaal als laatste laag zodat het beschermd blijft tegen vervuiling. Op dat biologische materiaal leven de bacteriën die ammonium en nitriet afbreken, en die cultuur wil je niet kwijtraken.
Maak daarom nooit alle filtermateriaal tegelijk schoon of vervang het niet in één keer. Doe dit gespreid, zodat er altijd voldoende bacteriecultuur aanwezig blijft. Spoel mechanisch materiaal in aquariumwater in plaats van kraanwater, omdat kraanwater met chloor de bacteriën kan beschadigen. Als je overstapt van een binnenfilter naar een buitenfilter, neem dan het oude filtermateriaal mee naar het nieuwe filter en laat dit een tijd meelopen naast het nieuwe materiaal, zodat de bacteriecultuur kan overgaan. Wie na een filterwissel troebel water ziet, vindt achtergrond en oplossingen in de gids over troebel water in het aquarium.
Garnalen en kleine vissen
Ongeacht of je kiest voor een binnenfilter of een buitenfilter, is de inlaat een risico voor garnalen en heel kleine vissen. Plaats een grove spons of een stukje gaas voor de inlaat, zodat dieren niet naar binnen worden gezogen terwijl water wel vrij kan doorstromen. Voor wie een bak specifiek voor garnalen inricht, gaat de gids over het opzetten van een garnalenaquarium dieper in op filterkeuze en instelling van de stroomsterkte.
Geluid en plaatsing
Een filter in een woonkamer valt vaak minder op dan een filter naast een bed. Zowel een binnenfilter als een buitenfilter kan zoemen of tikken als de pomp niet goed ontlucht is of als het filter trilling doorgeeft aan de kast of het glas. Plaats een buitenfilter bij voorkeur op een stevige, vlakke ondergrond met een beetje afstand tot de wand, en controleer bij een binnenfilter of de zuignappen goed vastzitten. Voor de bredere uitleg over stille apparatuur in een slaapkamer, inclusief de rol van de luchtpomp, is de gids over een stille luchtpomp voor het aquarium een logisch vervolg.
Wat aquariumhouders op forums melden
Op aquaforum.nl en aquafora.nl komt de keuze tussen binnenfilter en buitenfilter regelmatig terug. Wat daar als ervaring wordt gedeeld, niet als bewijs:
- Geadverteerde doorstroomwaarden in liters per uur worden in de praktijk zelden gehaald, vooral zodra er filtermateriaal in zit en er opvoerhoogte bij komt kijken.
- Goedkope interne filters uit startersets worden regelmatig afgeraden zodra de bak groter wordt of er meer planten bijkomen, omdat het filtervolume dan te krap wordt.
- Garnalen worden af en toe in filters gezogen wanneer de inlaat niet is afgeschermd.
- Het ombouwen van een binnenfilter naar een buitenfilter wordt door sommigen als een fysiek lastige klus omschreven, waarbij zorgvuldig omgaan met de bacteriecultuur belangrijk is.
- Wie alle filtermateriaal in één keer schoonmaakt of vervangt, meldt soms dat de biologische filtratie daarna instabiel wordt.
Keuzehulp per situatie
Onderstaande situaties geven een praktische vuistregel voor de keuze tussen binnen en buiten.
Garnalenbak of nano
Bij een kleine garnalenbak of nano-aquarium is een binnenfilter meestal ruim voldoende en makkelijker af te stemmen op een lage stroomsterkte, wat garnalen prettiger vinden dan een sterke stroming. Zorg in beide gevallen voor een grove spons voor de inlaat.
Weinig ruimte naast de bak
Staat je aquarium tegen een muur zonder kastruimte eronder of ernaast, dan is een binnenfilter praktischer, ook als de bak net boven de honderd liter zit. Een buitenfilter heeft nu eenmaal een plek nodig voor het kastje, de slangen en de aansluitingen. Houd bij de indeling van die ruimte ook rekening met andere apparatuur zoals een verwarmingselement, de gids over het kiezen van een aquariumverwarming gaat in op de plaatsing daarvan.
Kort samengevat
Voor de meeste startersbakken tot honderd liter is een binnenfilter een logische, betaalbare keuze. Zodra de bak groter wordt, de bezetting zwaarder is of er veel planten bijkomen, biedt een buitenfilter meer filtervolume en rustiger onderhoud, mits je de ruimte en slangen kunt inpassen. Kijk bij twijfel niet alleen naar het aantal liters, maar ook naar bezetting, beplanting en de ruimte die je hebt.
