Een schildpadden aquarium moet vooral groot zijn: reken op minimaal vier keer de schildlengte van een volwassen dier voor de lengte van de bak en drie keer de schildbreedte voor de breedte. Daarbij hoort een droog landgedeelte, een lamp met UVB en een filter dat veel vuil aankan. Een waterschildpad die 30 cm lang wordt, heeft dus een bak nodig van minimaal 120 bij 60 cm en 50 cm hoog.
Kijk eerst naar de soort voordat je iets koopt. De lettersierschildpad, waaronder de roodwang-, geelwang- en geelbuikschildpad, staat op de Europese Unielijst van invasieve exoten. Verhandelen, kweken, vervoeren en importeren is daarom verboden, zo vermeldt de NVWA op de pagina over de Unielijst. Wie zo'n dier al had voordat de soort op de lijst kwam, mocht het houden tot het natuurlijk overlijdt. Weet je niet zeker welke soort je hebt of wilt, zoek dat dan eerst uit, want de eindgrootte bepaalt alles wat hieronder staat.
Onze keuze per situatie
Een schildpad vraagt om drie dingen die een gewoon vissenaquarium niet vanzelf biedt: een stevig filter, uv-licht en een plek om uit het water te komen. Hieronder staat per situatie welk producttype het beste past. Combineer ze: een filter zonder lamp lost niets op voor het schild, en een lamp zonder droge plek is nutteloos.
Extern filter: voor bakken vanaf ongeveer 200 liter
Dit is voor de houder van een volwassen dier in een grote bak. Schildpadden eten en poepen veel en maken het water sneller vuil dan siervissen. Een extern filter heeft ruimte voor veel filtermateriaal en laat de bak vrij van apparatuur. Als vuistregel kies je een doorstroming van drie tot vijf keer de waterinhoud per uur. Bij ongeveer 216 liter water is dat 650 tot 1.080 liter per uur. Lees ook ons overzicht van een extern aquariumfilter per inhoud.
UVB-lamp: voor waterschildpadden die binnenshuis leven
Deze lamp is voor vrijwel iedere schildpadhouder met een bak binnenshuis. UVB helpt het dier vitamine D3 aan te maken, en die vitamine is nodig om calcium op te nemen voor een stevig schild en skelet. Gewoon licht van een aquariumlamp geeft dat niet. Hang de lamp boven de basking-plek op de afstand die de fabrikant opgeeft, vaak tussen 20 en 30 cm, en vervang de buis volgens de aanwijzing op de verpakking. Kies bij voorkeur een lamp die UV en warmte combineert, of een aparte warmtelamp erbij.
Basking-eiland: voor een bak zonder droog land
Dit is voor een bak die nog helemaal leeg is. Schildpadden moeten uit het water kunnen om op te drogen en op te warmen, en dat is goed voor het schild. Het landgedeelte beslaat een kwart tot een derde van de bak, is makkelijk bereikbaar, droog en heeft geen scherpe randen. Kies een eiland of platform dat het gewicht van een volwassen dier draagt en een licht oplopende rand of trap heeft, zodat het dier er zelf op en af komt. Heb je meer dieren, reken dan op een zonneplek per dier.
Met deze drie onderdelen heb je de kern van het schildpadden aquarium. De bak zelf, de verwarming en de meetapparatuur komen hieronder aan bod.
Schildpadden aquarium kiezen: de beslisfactoren
Deze zes punten bepalen of een bak geschikt is. Reken ze door voordat je een aquarium of complete set bestelt, want achteraf bijkopen is bij schildpadden duur en lastig.
1. Afmetingen van de bak
De richtlijn van de Vlaamse overheid is minimaal vier keer de schildlengte voor de lengte en drie keer de schildbreedte voor de breedte. De hoogte is minimaal 50 cm. Heb je meerdere dieren, dan moet je de bak groter nemen dan deze minima. Je vindt de richtlijnen in de huisdierwijzer waterschildpad. Dit zijn minima voor volwassen dieren, groter is beter.
2. Waterdiepte en gewicht
Het dier moet zich volledig kunnen onderdompelen, dus de waterdiepte is minstens de schildlengte. Reken ook na wat er in je kamer komt te staan. Een bak van 120 x 60 x 50 cm is 360 liter als hij tot de rand zou vollopen, en dus ruim 300 kg water. Bij 40 cm waterdiepte bevat de lege bak theoretisch 288 liter. Trek daarvan het volume af dat de inrichting onder water inneemt. Alleen als een kwart van de bak over de volledige waterdiepte door land wordt ingenomen, blijft ongeveer 216 liter over. Zet zo'n bak op een stevig meubel of frame dat voor aquaria bedoeld is.
3. Temperatuur van water en basking-plek
Een verwarmingselement houdt het water meestal tussen 18 en 26 graden, bij veel soorten het prettigst rond 20 tot 24 graden. De lucht boven het water moet minstens 2 graden warmer zijn dan het water. Lees hoe je het vermogen bepaalt bij het kiezen van een aquariumverwarming en hang een betrouwbare meter op, zoals beschreven bij de aquarium thermometer. Zet een tweede thermometer ook op het land als je de basking-temperatuur wilt weten.
4. Licht en UVB
Zorg voor een lamp met UVB en een warmtebron boven het land. Plaats ze zo dat het dier eronder kan zitten zonder dat het water in de lamp spat. Zet de lamp op een tijdschakelaar, zodat het dier een vast dag- en nachtritme heeft. Volg voor de duur van de lichtperiode de informatie over jouw soort.
5. Filtratie en waterkwaliteit
Zonder goed filter gaat het water in een schildpadbak snel stinken. Kies een filter met ruime capaciteit en controleer het water regelmatig met een druppeltest. Een uitlaat die niet te hard staat is fijn voor jonge dieren, zodat ze niet heen en weer worden geslingerd.
6. Overkapping en ontsnappingsrisico
Schildpadden klimmen beter dan je denkt. Een overkapping boven de bak voorkomt dat het dier ontsnapt en dat het in de tocht zit. Laat bovendien genoeg ruimte tussen de waterlijn en de bovenrand, zodat het dier niet over de rand kan stappen.
Keuzetabel: bakmaat per situatie
Onderstaande tabel rekent de vuistregels door voor één volwassen dier, uitgaande van een schildbreedte van ongeveer twee derde van de lengte. De maten zijn minima. Als je soort groter wordt, ga je omhoog.
| Situatie | Minimale bakmaat | Filter en licht | Past bij |
|---|---|---|---|
| Eén dier, schildlengte rond 15 cm | 60 x 30 x 50 cm | Krachtig filter, UVB boven land | Basking-eiland en UVB-lamp |
| Eén dier, schildlengte rond 20 cm | 80 x 40 x 50 cm | Extern filter, UVB boven land | Extern filter, UVB-lamp en eiland |
| Eén dier, schildlengte rond 30 cm | 120 x 60 x 50 cm | Extern filter 650 tot 1.080 l/u, UVB | Alle drie |
| Meerdere volwassen dieren | Groter dan de maat voor één dier | Extern filter, UVB en een zonneplek per dier | Alle drie, groot eiland |
Is het lastig om een passende bak te vinden, kies dan liever een grotere dan een net-aan maat. Een schildpad groeit door en een tweede bak kost uiteindelijk meer dan één goede aanschaf.
Zie je liever hoe zo'n opstelling eruitziet? Let in de video op de plek van de lamp, de hoogte van de waterlijn en de bereikbaarheid van het land.
Veelgemaakte fouten
De meest voorkomende fout is een bak kopen voor het kleine dier dat je nu hebt. Een jong dier groeit snel en past in een paar jaar niet meer in een startbak. Reken daarom altijd met de volwassen maat. Wie dat niet doet, koopt de bak twee keer.
Een tweede fout is alleen een warmtelamp zonder UVB gebruiken. Het dier heeft dan wel warmte, maar mist het licht waarmee het vitamine D3 aanmaakt. Let op de verpakking: staat er geen UVB bij, dan is het alleen een warmtelamp.
Verder gaat het vaak mis met het land. Een eiland dat net niet bereikbaar is, of dat nat blijft omdat het water erover klotst, helpt het schild niet. Ook een bak zonder deksel is riskant, omdat het dier dan uit de bak kan klimmen. En wie het filter te klein kiest, ruikt dat binnen een paar dagen.
Een laatste valkuil is het water. Schildpadden eten en poepen in hetzelfde water waarin ze zwemmen, dus een bak die er helder uitziet, kan toch belast zijn. Voer daarom in kleine porties, haal restjes er na het eten uit en geef het filter de tijd om in te werken voordat je een dier in de bak zet.
Onderhoud en vervangen
Een schildpadbak vraagt meer onderhoud dan een vissenaquarium. Controleer dagelijks de temperatuur en het filter, ververs wekelijks ongeveer een kwart van het water en spoel het filtermateriaal maandelijks af in bakwater, zodat de nuttige bacteriën blijven leven. Wordt het water troebel of gaat het stinken, dan vind je hulp in onze gids voor aquariumproblemen.
Vervang de UVB-buis volgens de aanwijzing van de fabrikant, ook als hij nog licht geeft. UVB neemt af voordat je het met je ogen ziet. Zet de vervangdatum in je agenda. Haal bij elke waterwissel het vuil van de bodem en veeg het land en het eiland schoon, want daar blijven algen en resten het eerst hangen. Kijk ook naar het dier zelf: een schild dat zacht aanvoelt, ogen die dichtzitten of een dier dat niet meer wil eten zijn redenen om een reptielendierenarts te raadplegen. Controleer verder jaarlijks of het eiland nog stevig is en of de lampfitting droog is.
