Voor een kweekbakje in je aquarium kies je een ophangbakje van ongeveer 1 tot 2 liter als je een drachtige vis of een handvol jongen kort wilt afschermen. Wil je jongen weken opfokken, dan is een aparte kweekbak met een ingedraaid filter en voldoende zuurstofvoorziening de betere keuze. Hieronder zie je per situatie welk type past, en waar het vaak misgaat.
Waar let je op bij een kweekbakje voor je aquarium
Een kweekbakje lijkt een simpel stukje plastic, maar de verschillen in inhoud, ophanging en doorstroming bepalen of de jongen het overleven. Dit zijn de vijf punten die de keuze bepalen.
- Inhoud: ophangbakjes zijn klein. Een transparant hangbakje voor guppy's meet bijvoorbeeld 16 bij 8 bij 8 centimeter, en dat is ongeveer 1 liter. Dat is genoeg voor een paar dagen, niet voor weken.
- Ophanging: een bakje dat aan de rand hangt past vaak op glas van 5 tot 10 mm dikte. Controleer ook of je aquarium een rand of kader heeft, want dat bepaalt of de haak past.
- Waterverversing: in een hangbakje met gaatjes of spleten stroomt water uit je aquarium. In een bakje zonder voldoende wateruitwisseling moet je zelf verversen, want in 1 liter lopen afvalstoffen snel op.
- Spleetbreedte: bij een scheidingsrooster moeten de spleten breed genoeg zijn voor de jongen om door te zwemmen, maar te smal voor de moeder. Bij een bakje met gaasrand moeten de gaatjes klein genoeg zijn dat jongen er niet in vastraken.
- Luchtvoorziening: een bakje van een paar liter zonder stroming of beluchting raakt snel zuurstofarm. Een kleine luchtpomp met luchtslang is dan geen luxe, zie ook welke luchtpomp echt stil is.
De tabel hieronder zet de drie hoofdtypen naast elkaar, zodat je snel ziet welke het dichtst bij jouw situatie komt.
| Type | Inhoud | Geschikt voor | Let op |
|---|---|---|---|
| Ophangbakje | ca. 1 tot 2 liter | Drachtige vis kort afzonderen, jongen een paar dagen | Water raakt snel vervuild, moeder niet langer dan nodig laten zitten |
| Bakje met scheidingsrooster | ca. 1 tot 3 liter | Jongen scheiden van de moeder direct na de geboorte | Spleetbreedte moet bij je soort passen |
| Aparte opfokbak | ca. 10 tot 20 liter | Jongen opfokken tot ze groot genoeg zijn voor het hoofdaquarium | Heeft geschikte verwarming, een ingedraaid filter, voldoende zuurstofvoorziening en regelmatig verversen nodig |
Onze keuze per situatie
Welk kweekbakje past, hangt vooral af van wat je ermee wilt doen en hoe lang. Een kweekbak voor vissen die je maar een dag of twee apart zet, vraagt iets anders dan een bak waarin jongen weken groeien. Hieronder drie keuzes, elk voor een eigen situatie.
Ophangbakje: voor een drachtige vis of een korte afzondering
Dit type is voor aquariumhouders die de moeder net voor de geboorte even willen afzonderen, bijvoorbeeld bij een drachtige guppy. Het bakje hangt aan de rand en gebruikt het water uit je eigen aquarium, dus je hebt geen extra verwarming of filter nodig. Zet de vis er niet langer in dan nodig, want 1 tot 2 liter is erg krap en stress kan de bevalling verstoren. Haal de moeder na de geboorte weer terug.
Een ophangbakje is dus een oplossing voor een korte periode. Een guppy is ongeveer 28 tot 30 dagen drachtig, zoals je ook leest in onze gids over het houden van guppy's. Het bakje hoeft dus pas in de laatste dagen in gebruik, niet de hele maand.
Bakje met scheidingsrooster: voor wie jongen direct wil beschermen
Dit kweekbakje is voor wie de moeder zo min mogelijk wil laten stressen en vooral de jongen wil redden. De moeder zit boven het rooster, de jongen zakken door de spleten naar het onderste compartiment. Zo is de kans kleiner dat ze worden opgegeten. Het werkt het best als je de moeder maar een korte tijd in het bakje laat zitten en de jongen daarna overzet naar een ruimere plek.
Let op dat de spleten bij sommige modellen te smal zijn voor grotere jongen of juist te breed voor kleine soorten. Kijk daarom bij de aankoop naar de afmetingen en niet alleen naar de naam op de verpakking.
Aparte kweekbak met sponsfilter: voor wie jongen wil opfokken
Wil je de jongen weken laten groeien, dan is een aparte kleine bak de verstandigste investering. Met 10 tot 20 liter heb je ruimte voor tientallen jongen, ze krijgen schoon water en je kunt ze gericht voeren. Gebruik een ingedraaid sponsfilter op een luchtpomp en zo nodig een kleine verwarming. Controleer vóór het overzetten dat ammoniak en nitriet niet meetbaar zijn en dat de temperatuur bij de soort past. Zet de jongen pas terug wanneer ze te groot zijn om door de medebewoners te worden opgegeten; hoe lang dat duurt, verschilt per soort en opfokomstandigheden.
Hoe ziet zo'n opstelling er in de praktijk uit? De afbeelding hieronder laat een eenvoudige set zien met een ophangbakje aan de rand van een beplant aquarium.
Heb je wel een kweekbakje nodig?
Niet iedere situatie vraagt om een kweekbakje. Als je hoofdaquarium veel dichte beplanting heeft, zoals pluimen van javamos of drijfplanten, hebben de jongen meer kans om zonder ingreep te overleven. Die planten fungeren als schuilplek, en de volwassen vissen vinden de jongen dan veel moeilijker. Wil je bewust een paar jongen houden en geeft het niet als er een deel verdwijnt, dan is extra beplanting de eenvoudigste en rustigste route.
Wil je daarentegen zoveel mogelijk jongen behouden, of heb je een soort die zijn eigen jongen actief opjaagt, dan is een kweekbakje wel nuttig. Denk aan levendbarende tandkarpers als guppy's en platy's, waarbij de moeder direct na de geboorte de jongen kan zien als voer. Bij eierleggers werkt een bakje meestal anders: daar haal je liever de ouders weg dan de eieren. Welke soorten zich in een gewoon gezelschapsaquarium voortplanten, lees je in onze gids over visvoer kiezen, omdat het juiste voer ook voor de jongen bepalend is.
Veelgemaakte fouten met een kweekbakje
De meeste problemen met kweekbakjes komen niet door het bakje zelf, maar door hoe het gebruikt wordt. Dit zijn de vier fouten die vaak voorkomen.
- De moeder te lang laten zitten. In 1 tot 2 liter water stijgen ammonia en stress snel. Haal de vis na de geboorte direct terug.
- Te vroeg overzetten. Wie een drachtige vis te vroeg apart zet, loopt het risico dat de geboorte uitblijft of dat de vis gestrest raakt. Wacht tot het buikje duidelijk vol en hoekig is.
- Geen beluchting of stroming. Een gesloten bakje zonder luchtslang raakt zuurstofarm. Gebruik een luchtpomp zodra het bakje geen water uit je aquarium krijgt.
- Verkeerd voeren. Jongen hebben heel fijn voer nodig, in kleine porties verdeeld over de dag. Te veel voer in een klein bakje bederft het water binnen een dag.
Het kan helpen om vooraf te weten welke waarden in je water belangrijk zijn. In een klein bakje kunnen ze snel kantelen, dus een testset naast de bak is verstandig.
Onderhoud en vervangen
Een kweekbakje is geen permanent onderdeel van je aquarium, dus het onderhoud blijft overzichtelijk. Spoel het bakje na elk gebruik af met lauw water, zonder schoonmaakmiddel. Zeep laat resten achter die vissen later kunnen schaden. Hardnekkige aanslag verwijder je met een zachte borstel.
Bij een aparte opfokbak ververs je wekelijks een deel van het water, bijvoorbeeld een kwart tot een derde, met water van dezelfde temperatuur. Controleer ook de waarden met een testset, hoe dat werkt lees je in onze gids over water testen. Zodra de jongen zo groot zijn dat ze niet meer als voer worden gezien door de volwassen vissen, kunnen ze naar het hoofdaquarium.
Vervang kunststof bakjes als ze krassen, scheuren of troebel worden. Door krassen kan vuil zich vastzetten, en een bakje met een gebroken zuignap of haak kan van de rand vallen. Dat is bij een zwaarder gevuld exemplaar een risico voor de vissen eronder.
Tot slot nog een tip voor wie vaker kweekt. Houd het bakje bij de hand, zodat je niet pas bij de geboorte hoeft te zoeken. Een goed gespoeld bakje dat klaarstaat, is veel waard op het moment dat je het nodig hebt.
